Literatura Online
w tym serwisie w polskim Internecie

Teoria - Dzie這 literackie

Dzie這 literackie, jak wszelka wypowied, jest tworem j瞛ykowym, kt鏎y wyr騜nia funkcja estetyczna. Zazwyczaj dostarcza wiedzy o 鈍iecie (funkcja poznawcza) i kszta速uje postawy odbiorc闚 (funkcja wychowawcza), jednak zobowi您ania te ka盥orazowo regulowane s przez estetyczne nastawienie dzie豉.

W ka盥ej wypowiedzi daje si wyodr瑿ni:
- to, o czym ta wypowied powiadamia: jej przedmiot, na kt鏎y wskazuj znaczenia s堯w
- to, jak ona powiadamia: porz康ek znak闚 i znacze, a wiec zawarto嗆 i kszta速.

Tworzywem dzie豉 literackiego jest materia j瞛ykowy, z kt鏎ego drog odpowiedniego doboru i przy pomocy odpowiednich zabieg闚 technicznych tworzony jest j瞛yk literacki - artystyczny.
Tre嗆 i forma dzie豉 literackiego - kompozycja i styl
System znak闚 zachodz帷ych w jej obszarze nosi miano kompozycji
Forma wewn皻rzna w obydwu postaciach:
— strukturalnej i
— jako軼i estetycznych, wchodzi w najrozmaitsze zwi您ki z form zewn皻rzn, daj帷 w rezultacie nieprzebrane bogactwo aspekt闚 formalnych, kt鏎e zwyk這 si nazywa stylem.
 
Forma dzie豉 literackiego
Form dzie豉 literackiego mo積a rozumie dwojako:
- jako ustalony w procesie historycznoliterackim wzorzec, wg kt鏎ego kszta速uje si dzie這 literackie,
- jako odpowiednio ukszta速owane tworzywo dzie豉 literackiego, kt鏎e w rezultacie dzia豉 wielu czynnik闚, specjalnych zabieg闚, przekszta販a zas鏏 s這wnikowy w j瞛yk artystyczny. W闚czas mamy do czynienia z tzw. form zewn皻rzn.

Owo ukszta速owanie, uporz康kowanie ma charakter bardzo skomplikowany i wielopoziomowy. Na pierwszym etapie stanowi je: posta gramatyczna dzie豉 literackiego. Jest to czynnik najprostszy, podstawowy, zwi您any z istot zdania. Sk豉da si na: dob鏎 wyraz闚, ich posta morfologiczna, kolejno嗆 i warto嗆 akcentowo-intonacyjna.
Kolejny stanowi: zdolno嗆 wydobycia warto軼i ekspresywnej, plastycznej lub muzycznej, obrazowo軼i lub melodyjno軼i przy pomocy r騜nych zabieg闚 (tzw. topika).
Ostatnim jest: sk豉dnia artystyczna, czyli umiej皻no嗆 zespolenia, zwi您ania w uk豉dy zdaniowe wyraz闚 i ich zespo堯w
Tak jak form zewn皻rzn mo積a nazwa “szat s這wn”, tak wszystko to, co rozstrzyga o jej warto軼i i przeznaczeniu, a co wymaga zawodowego znawstwa mo積a okre郵i mianem formy wewn皻rznej.
W obr瑿ie formy wewn皻rznej zazwyczaj s rozpatrywane kwestie:
struktury rodzajowej, integralnie zwi您ane z tradycyjnymi rodzajami literackimi i gatunkami. Forma zewn皻rzna w zastosowaniu do wewn皻rznej ulega tu r騜norodnym modyfikacjom;
jako軼i estetycznych, tj. 鈔odk闚 wyrazu artystycznego, np. liryzmu, tragizmu, komizmu, patosu, wznios這軼i, epicko軼i, itp.

www.gacek.prv.pl