Jerzy Gordon Byron

Jerzy Gordon Byron (1788-1824) - poeta angielski, jeden z czołowych twórców europejskiego romantyzmu; pochodził z arystokratycznej rodziny, studiował w Cambridge (1805-08); sławę przyniosło mu wydanie I i II pieśni "Wędrówek Childe Harolda" (1812, pieśni III i IV powstały w latach 1816-18, wyd. pol. 1857), a następnie powieści poetyckich (m.in. "Giaur" 1813, wyd. pol. 1823, "Korsarz" 1814, wyd. pol. 1820). Bojkot opinii arystokratycznej z powodu radykalizmu jego poglądów i osobista tragedia separacji małżeńskiej w atmosferze skandalu towarzyskiego zmusiły Byrona do opuszczenia Anglii w 1816 r. Przebywał w Szwajcarii, we Włoszech (związki z karbonaryzmem). W 1823 r. wyjechał do Grecji, by wziąć udział w walce powstańczej, i tam zmarł. Po opuszczeniu Anglii powstały dalsze powieści poetyckie ("Więzień Czyllonu" 1816, wyd. pol. 1829), dramaty filozoficzne ("Manfred" 1817, wyd. pol. 1835, "Kain" 1821, wyd. pol. 1842), liryki i poematy, a wśród nich wielki epicko-liryczny poemat dygresyjny "Don Juan" (1819-24). Życie i twórczość Byrona otoczyła legenda; stał się symbolem postawy, jaką prezentował bohater jego utworów - samotny, skłócony ze światem buntownik, walczący przeciw społecznym i moralnym ograniczeniom wolności człowieka. Siłą wyobraźni (fascynacja egzotyką Orientu), ironii i szyderczej satyry, nowatorstwem formalnym wpłynął Byron znacznie na oblicze światowej literatury romantycznej, w tym także polskiej. Jerzy Gordon Byron był twórcą nowego typu bohatera, który uosabiał romantyczne konflikty moralne i namiętności i zyskał nazwę "bohatera bajronicznego". Bohater typu bajronicznego to człowiek o nieprzeciętnej osobowości, skłócony ze światem i ze społeczeństwem, w którym mu przyszło żyć, przeżywający nieszczęśliwą miłość, prowadzącą do tragicznych skutków. Poeta jest także twórcą nowego gatunku - powieści poetyckiej, której pierwowzór stworzył w utworze pt. "Giaur". Akcja "Giaura" rozgrywa się w Grecji, która znajdowała się wówczas pod panowaniem tureckim, stąd liczne aluzje do niewoli Greków. Poeta nawołuje naród grecki do walki o wolność, a idea walki ujarzmionego narodu o wolność staje się myślą przewodnią całego utworu. Utwór powstał w roku 1813, a jedenaście lat później, kiedy naród grecki rozpoczął walkę o wolność, Byron przybył do Grecji, by wziąć udział w powstaniu. Niestety, zachorował na malarię i zmarł, mając zaledwie 36 lat, niejako czynem potwierdzając wierność ideałom wolności, które głosił w swoich utworach. W innym utworze - "Wędrówki Childe Harolda" - stworzył Byron pierwowzór poematu dygresyjnego, gatunku o dość prostej fabule, w którym najważniejszą rolę spełniają refleksje narratora, zwane dygresjami. Główny bohater poematu to, podobnie jak Giaur, człowiek zniechęcony do życia, podejmujący - w celu zapomnienia o męce istnienia - podróż po Europie.